تدوین سیاست‌گذاری راهبردی و الگوی فرایندی آموزش‌های سایبری در نیروهای مسلح

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشکده رایانه و سایبر، دانشگاه هوایی شهید ستاری، تهران، ایران

چکیده

زمینه و هدف: با گسترش و پیچیدگی تهدیدات سایبری و تبدیل فضای سایبر به یکی از ابعاد اصلی جنگ‌های آینده، توسعه آموزش‌های هدفمند و سیاست‌گذاری منسجم در این حوزه، به یکی از الزامات بنیادین نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است. هدف از این مقاله، بررسی و تحلیل الزامات و مدلهای اجرایی سیاستگذاری آموزش های سایبری، متناسب با نیازهای راهبردی، عملیاتی و تاکتیکی نیروهای مسلح، با در نظر گرفتن الزامات رزم سایبری است.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع توصیفی‌تحلیلی با رویکرد کیفی و اکتشافی بوده و داده‌ها از طریق بررسی اسناد بالادستی، تحلیل محتوای سیاستی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان حوزه دفاع سایبری گردآوری شده‌اند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافته است. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون و در چارچوب الگوی ترکیبی انجام گرفته است.
یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که تدوین سیاست‌های آموزش سایبری، نیازمند رویکردی چندلایه و فرآیندمحور است. در این راستا، مدل کرک‌پاتریک به‌عنوان چارچوب طراحی فرایندی آموزش با تأکید بر نیازسنجی، برنامه‌ریزی، اجرا و ارزیابی، می‌تواند اثربخشی آموزش‌ها را تضمین نماید. همچنین، استفاده از ترکیب روش‌های دلفی، طوفان فکری و فیش‌باول در مرحله نیازسنجی، موجب افزایش دقت و جامعیت در استخراج مطالبات آموزشی می‌شود. یافته‌ها تأکید دارند که توسعه دوره‌های تخصصی با رویکرد مسئله‌محور، فناورانه و تهدیدمحور، نقش اساسی در تربیت نیروی انسانی سایبری ایفا می‌کند.
نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد آموزش سایبری در نیروهای مسلح به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری راهبردی و نه تنها یک فعالیت فنی، حیاتی و ضروری به شمار می‌آید. تحقق اثربخشی این آموزش‌ها نیازمند طراحی دقیق مدل‌های ارزیابی، هم‌راستایی با تهدیدات سایبری روزافزون و هم‌خوانی با تغییرات سریع فناوری است. . استقرار یک چارچوب سیاست‌گذاری جامع، همراه با ساختارهای اجرایی، نظام پایش و همکاری بین‌نهادی، زمینه‌ساز ارتقاء آمادگی سایبری و پایداری دفاعی کشور در برابر تهدیدات نوین خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Designing Strategic Policy and Process Model for Cyber Training in the Armed Forces

نویسنده [English]

  • khodadad halili
Assistant Professor, Faculty of Computer and Cyber, Shahid Sattari Aviation University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Background & Purpose: As cyber threats grow in scale and complexity, cyberspace is becoming a central arena of future conflicts. The Armed Forces of the Islamic Republic of Iran must enhance their cyber capabilities across strategic, operational, and tactical levels. This article examines the strategic policy requirements and process-oriented models for cyber training tailored to the unique needs of military forces.
Methodology: This descriptive-analytical study uses a qualitative and exploratory approach based on document analysis and semi-structured expert interviews. Data were analyzed through thematic content analysis and purposive sampling until theoretical saturation was reached.
Findings: Cyber training is essential for modern military preparedness. The Kerkpatrick model—emphasizing needs assessment, planning, implementation, and evaluation—can enhance training effectiveness. Techniques like Delphi, brainstorming, and fishbowl improve the accuracy of training needs assessment. Multidimensional training programs help develop skilled cyber personnel.
Conclusion: Cyber training should be seen as a strategic investment. Its success depends on robust evaluation models, alignment with evolving threats, and adaptive educational systems. Integrated structures, ongoing updates, and collaboration between universities and military units are vital to building effective cyber capabilities and strengthening combat readiness.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Armed Forces
  • Cyber Training
  • Strategic Policy
  • Process Model of Education